دگردیسی‌های سپهر گفتمان در ترجمۀ مفهومی محمد عبدالله نورالدین از رباعیات خیام نیشابوری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس، بوشهر

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس، بوشهر

3 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس، بوشهر

10.22054/rctall.2020.48162.1434

چکیده

سپهرگفتمان به مجموعه‌ای از هنجارها، دانش، آداب و رسوم، مفاهیم و ایدئولوژیِ مورد پذیرش شاعر یا نویسنده اطلاق می-گردد که در آثارش نمود می‌یابد. در ترجمة اثر ادبی، بررسی کیفیت بازنمایی سپهر گفتمان در زبان مقصد علاوه بر درنوردیدگی مرزهای زبانی و ادبی بر اهمیت چگونگی این بازنمایی نیز تأکید دارد؛ زیرا رویکرد مترجم به عناصر سپهر گفتمان متن مبدأ و چگونگی ترجمة آن به زبان مقصد نیازمند دقت و توجه‌ای بایسته است. رباعیات خیام نیشابوری (439- 526ه) شاعر پرآوازة ایرانی، به عنوان یکی از آثار ادبی ارزشمند است که بعد از ترجمة فیتز جرالد مورد اهتمام جهانیان قرار گرفت. محمد عبدالله نورالدین شاعر و ناقد معاصرِ اماراتی (1976م.) نیز از مترجمانی است که در برگردان این رباعیات به زبان عربی با تغییر قالب رباعی به شعر نو و تلفیق ایدئولوژی‌های جدید به منظور گنجاندن جوهر اندیشه‌های عرفانی و اجتماعی خود گام برداشته‌است. پژوهش حاضر بر آن است تا با روش توصیفی- تحلیلی و از منظر تحلیل گفتمان، با بررسی عناصر سپهر گفتمان در رباعیات خیام، تغییرات مشهود آن را در ترجمة عربیِ نورالدین بررسی کرده و شیوة ترجمة آن‌ها را برعناصر بوطیقای این رباعیات شرح داده و تبیین کند. بررسی وتحلیل ترجمة نورالدین از رباعیات خیام نشان می‌دهد که این ترجمه نیز بسان هر ترجمه‌ای نتوانسته از سیطرة ایدئولوژی و فرهنگ مقصد مصون ماند؛ لذا بخشی از واژگان رباعیات خیام در ترجمة نورالدین حذف شده و با کلماتی جانشین مناسب با مقتضیات زمانه، در عناصر سپهر گفتمان تغییراتی مشهود لحاظ گردیده‌است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Transformations of domain of discourse in conceptual translation of Rubāiyāt of Khayyām Nīshāpūrī by Mohammad Abdullah Nur-al-din

نویسندگان [English]

  • hadiie ghasemifard 1
  • rasoul balavi 2
  • naser zare 3
1 Ph.D. student, department of Arabic language and literature, Persian Gulf University, Bushehr
2 Associate Professor, department of Arabic language and literature, Persian Gulf University, Bushehr
3 Assistant Professor, department of Arabic language and literature, Persian Gulf University, Bushehr
چکیده [English]

Domain of discourse refers to a set of norms, knowledge, customs, concepts, and ideologies accepted by the poet or writer that appear in his works. In translating the literary work, the study of the quality of representation domain of discourse in target language, in addition to crossing the linguistic and literary boundaries, emphasizes the importance of how it is represented, as the translator's approach to the discourse elements of the source text and how it is translated into the target language requires careful attention. Khayyam Nīshāpūrī 's quatrains (526-439 AH), an Iranian well-known Persian poet, has long been the focus of translators' attention as one of the most valuable literary works. Poet and contemporary critic of the Emirate (1976), Mohammed Abdullah Nur-al-din is also a translator who has translated these quatrain into Arabic by converting format of quatrain into new poetry and incorporating new ideologies and evolving some of the poetic elements of poetry to incorporate the essence of own thoughts according to the needs and desires of the age. The present investigation seeks to study the apparent changes in the Arabic translation of Nur al-Din by studying the elements of discourse in Khayyam's quatrains using a descriptive-analytical method and from the perspective of discourse analysis, and has described and explains the method of translating these elements into the poetic elements of these quatrains. Studying the analysis of Nur al-Din's translation of Khayyam's quatrains shows that this translation as any other translation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Khayyām
  • Mohammad Abdullah Nur-al-din
  • translation of poetry
  • domain of discourse