بررسی میزان کارآمدی سطح نحوی-واژه‌ساختی الگوی گارسس در ارزیابی ترجمة قرآن؛ مطالعة موردی: ترجمه مکارم شیرازی از پنج سوره قرآن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیأت علمی دانشگاه تهران گروه زبان و ادبیات عربی

2 گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، ایران

10.22054/rctall.2020.45820.1413

چکیده

تاکنون الگوی دقیق و جامعی برای ارزیابی ترجمة قرآن طراحی نشده است. به منظور دستیابی به چنین الگویی می‌توان ابتدا کارآمدی الگوهای ارزیابی موجود را بررسی کرد. در همین راستا، مقالة حاضر به بررسی کارآمدی الگوی گارسس در ارزیابی ترجمة قرآن پرداخته، از میان چهار سطح این الگو، سطح نحوی – واژه‌ساختی این الگو را مورد مطالعه قرار داده است. با توجه به اینکه الگوی گارسس به متن مقصد توجه دارد و اولویت را به مخاطبِ ترجمه می‌دهد، ترجمة مکارم شیرازی که در این دیدگاه با الگوی مورد نظر هم‌راستاست از پنج سورة قرآن به عنوان دادة تحقیق انتخاب شده است. بررسی کارآمدی این سطح در ارزیابی ترجمة قرآن نشان می‌دهد که سطح نحوی-واژه‌ساختی الگوی گارسس با توجه به تفاوت‌های ساختاری زبان فارسی و عربی و ضرورت ایجاد تغییرات نحوی در ترجمة قرآن، در ارزیابی ترجمة قرآن کارآمد است، اما تقسیم کلی مؤلفه‌ها به مثبت و منفی باید با توجه به جایگاه و ضرورت آنها مورد بازبینی قرار گیرد. از میان مؤلفه‌های این سطح «تغییر نحو»، «تغییر مقوله» و «بسط معنایی» بیشترین کارکرد را در ترجمة قرآن دارند. مؤلفة «جبران» با توجه به گسترة صنایع بلاغی در قرآن، مؤلفة کارآمدی برای سنجش میزان موفقیت مترجم در انتقال زیبایی‌های قرآن است. مؤلفه‌های منفی «ترجمة تحت‌اللفظی» و «تلویح، تقلیل و حذف» و مؤلفة خنثای «تغییر نوع جمله» در ترجمة مکارم به عنوان نمونة یک ترجمة مقصدگرا کمترین کارکرد را داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study of the Efficiency of the Syntactical-morphological Level of Garces’ Model in the Assessment of Qur'an Translation; Case Study: Makarem Shirazi's Translation of Five Surahs of Quran

نویسندگان [English]

  • shahriar niazi 1
  • Ensiye Sadat Hashemi 2
1 Arabic Language and Literature Department, Literature Faculty, Tehran University, Tehran, Iran.
2 Arabic Language and Literature Department, Literature Faculty, Tehran University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Evaluation of the Qur'an translation has not yet had a comprehensive model. To achieve such a model, we can first examine the efficacy of existing evaluation models. In this regard, the present article examines the effectiveness of the TT-oriented Garces model in evaluating the translation of the Qur'an, examining the “Syntactical-morphological” level. This level examines structural changes in translation. For this purpose, the translation of five Surahs of the Quran from the TT-oriented translation of Makarem Shirazi has been selected as the research data. Studying the efficiency of this level in evaluating the translation of the Qur'an also shows that the syntactic-lexical level of the Garces model is efficient in evaluating the translation of the Qur'an due to the structural differences between the Persian and Arabic languages and the necessity of syntactic changes in the translation of the Qur'an. However, the overall classification of techniques to the positives and negatives is should be reviewed according to their status and necessity. Among the techniques of this level, "Transposition", "Modulation" and "Explanation" have the most function in the Quran translation. According to the high usage of rhetorical devices in the Qur'an, the "Compensation" is an effective technique to evaluate the translator's skill in translating them to Persian. The "literal translation" and "Implication, reduction, omission" as negative techniques and "Changes in the type of sentences" as an ambivalent technique have had the least function in the Makarem translation as an example of a TT-oriented translation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Evaluation of Quran Translation
  • Translation Assessment Model
  • Carmen Garcés
  • Syntactical-morphological level
  • Makarem Shirazi