بررسی و ترجمه عناصر بافت برون زبانی درجلد اول«الکتاب» سیبویه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علامه

2 دانشگاه علامه طباطبائی

10.22054/rctall.2020.47877.1425

چکیده

زبان‌شناسان معاصر برای دریافت معنا و دلالت واژه دو دیدگاه کاملا متفاوت دارند؛ برخی معتقدند معنا، تنها در ارتباط با دیگر واژه‌ها و در جهان زبان به دست می‌آید و برخی نقطه مقابل این دیدگاه قرار دارند و بر این باورند که علاوه بر جهان زبان، باید جهان خارج از زبان نیز مورد بررسی و تحلیل قرار داد تا معنای دقیق جمله حاصل شود. بنابراین بافت غیر زبانی که همان بافت موقعیتی خوانده می‌شود از اهمیت والایی برخوردار است. اما نکته حائز اهمیت اینجاست که دانشمندان اسلامی و در این میان سیبویه به عنوان اولین دستورنویس عربی نیز به بافت و سیاق توجه ویژه‌ای داشته است هرچند که اصطلاح سیاق را به کار نبرده است اما در «الکتاب» به اسالیب و واژه‌هایی بر می‌خوریم که امروزه تحت عنوان سیاق خوانده می‌شود. از این رو این مقاله سعی دارد تا به روش توصیفی- تحلیلی ردپای سیاق در «الکتاب» و عوامل دخیل در تعبیر جمله‌ها را برشمارد. سپس به ترجمه آنها بپردازد. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که سیبویه علاوه بر بافت زبانی، برای متکلم و مخاطب و شرایط صدور کلام نیز اهمیت زیادی قائل شده است. مخاطب«الکتاب» دو گونه‌اند: مخاطبی که در کنار متکلم است و در عبارات حضور دارد و مخاطبی که خارج «الکتاب» است. متکلم نیز به دو صورت ضمیر غائب و مخاطب ظاهر شده است. لذا پیشنهاد می‌شود در فرایند ترجمه، این ضمایر به مرجوعات آنها برگردان شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

بررسی و ترجمه عناصر بافت برون زبانی درجلد اول«الکتاب» سیبویه

نویسندگان [English]

  • reza nazemian 1
  • zohreh ghorbanimadavani 2
1 allameh tabataba'i
2 Allameh Tabataba'i
چکیده [English]

زبان‌شناسان معاصر برای دریافت معنا و دلالت واژه دو دیدگاه کاملا متفاوت دارند؛ برخی معتقدند معنا، تنها در ارتباط با دیگر واژه‌ها و در جهان زبان به دست می‌آید و برخی نقطه مقابل این دیدگاه قرار دارند و بر این باورند که علاوه بر جهان زبان، باید جهان خارج از زبان نیز مورد بررسی و تحلیل قرار داد تا معنای دقیق جمله حاصل شود. بنابراین بافت غیر زبانی که همان بافت موقعیتی خوانده می‌شود از اهمیت والایی برخوردار است. اما نکته حائز اهمیت اینجاست که دانشمندان اسلامی و در این میان سیبویه به عنوان اولین دستورنویس عربی نیز به بافت و سیاق توجه ویژه‌ای داشته است هرچند که اصطلاح سیاق را به کار نبرده است اما در «الکتاب» به اسالیب و واژه‌هایی بر می‌خوریم که امروزه تحت عنوان سیاق خوانده می‌شود. از این رو این مقاله سعی دارد تا به روش توصیفی- تحلیلی ردپای سیاق در «الکتاب» و عوامل دخیل در تعبیر جمله‌ها را برشمارد. سپس به ترجمه آنها بپردازد. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که سیبویه علاوه بر بافت زبانی، برای متکلم و مخاطب و شرایط صدور کلام نیز اهمیت زیادی قائل شده است. مخاطب«الکتاب» دو گونه‌اند: مخاطبی که در کنار متکلم است و در عبارات حضور دارد و مخاطبی که خارج «الکتاب» است. متکلم نیز به دو صورت ضمیر غائب و مخاطب ظاهر شده است. لذا پیشنهاد می‌شود در فرایند ترجمه، این ضمایر به مرجوعات آنها برگردان شود.

کلیدواژه‌ها [English]

  • سیبویه
  • الکتاب
  • بافت موقعیتی
  • ترجمه