مقاله پژوهشی
1. بازشناسی مؤلفه‌های دگردیسی در ترجمۀ ابن عربشاه از مرزبان‌نامه با تکیه بر الگوی وینه و داربلنه

سولماز غفاری؛ سید مهدی مسبوق؛ صدیقه زودرنج

دوره 11، شماره 24 ، بهار و تابستان 1400، صفحه 9-37

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.59673.1548

چکیده
  ترجمه، بازسازی و بازآفرینی یک متن در زبانی دیگر است که مستلزم تسلط کامل مترجم به عناصر و دلالت­های درون و برون زبانی متن مبدأ و نیز دلالت­ها و نشانه­های متنی و غیرمتنی زبان مقصد است و به معادل­یابی و انتقال واحد­ها و صورت‌های زبانی محدود نمی­شود. ارتباط تنگاتنگ میان زبان فارسی و عربی باعث دادوستدهای پرشماری بین این دو زبان ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
2. واکاوی گرایش‌های ریخت‌شکنانه در ترجمۀ عربی محمد نورالدین از رباعیات خیام با تکیه بر دیدگاه آنتوان برمن

رضا شیروانی دنیانی؛ رسول بلاوی؛ سید ناصر جابری اردکانی

دوره 11، شماره 24 ، بهار و تابستان 1400، صفحه 39-66

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.59203.1543

چکیده
  رباعیات خیام دربرگیرنده پرسش‌های اساسی دربارۀ انسان و هستی است که توجه مخاطبان را به خود جلب کرده و باعث شده تا به زبان‌های بسیاری ترجمه شود. محمد نورالدین از مترجمانی است که رباعیات خیام را به زبان عربی ترجمه کرده است. وی گاهی متأثر از باورها و اندیشه‌های موجود در جامعۀ خود در انتقال مفاهیم رباعیات به عربی به تغییرات ریخت‌شکنانه ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
3. بازتاب جلوۀ مؤلفه‌های زبان عامیانه در ترجمه (مطالعۀ موردی: مجموعه‌داستان «الحب فوق هضبة الهرم»)

فاطمه محمدنسب؛ فرشته افضلی

دوره 11، شماره 24 ، بهار و تابستان 1400، صفحه 92-67

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.57741.1527

چکیده
  در ترجمه میان زبان و فرهنگ، نقاط مشترک بسیاری وجود دارد، اما تفاوت‌های فرهنگی، گاهی مترجم را وادار به تغییر در متن اصلی می‌کند. کاربرد زبان عامیانه به شکل شکستن واژه‌ها، تخفیف و تکرار، ابدال، قلب، افزایش و کاهش واج‌واژه، واژگان محاوره‌ای، دعا، سوگند، نفرین و... خود را نمایان می‌کند. در پژوهش حاضر که به روش توصیفی- تحلیلی سازمان ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
4. واکاوی چندمعنایی واژگانی و نحوی در ترجمه‌های معاصر قرآن کریم

آسیه ذوعلم؛ علی حاجی خانی

دوره 11، شماره 24 ، بهار و تابستان 1400، صفحه 93-120

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.58376.1532

چکیده
  چندمعنایی به‌معنای ارادة همزمان چند معنا از لفظ واحد، یکی از مبانی زبان‌شناختی مورد اختلاف در قرآن است که به دو نوع واژگانی و نحوی تقسیم می‌شود. با فرض پذیرش این مبنا، به‌دلیل نقش ترجمه در ابلاغ پیام قرآن، چگونگی اعمال آن در ترجمه اهمیت می‌یابد. این پژوهش درصدد است با روش توصیفی- تحلیلی، علاوه بر یافتن شیوة درست اعمال چندمعنایی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
5. نقش استعاره‌های مفهومی در ترجمۀ صحیفۀ سجّادیه از منظر زبان‌شناسی شناختی و الگوی لیکاف و جانسون

یسرا شادمان؛ محمدنبی احمدی؛ سحر ملکیان

دوره 11، شماره 24 ، بهار و تابستان 1400، صفحه 121-144

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2020.54612.1500

چکیده
   نظریۀ استعارۀ مفهومی اصطلاحی در زبان‌شناسی شناختی است که به دریافت یک ایده یا حوزۀ مفهومی براساس ایده یا مفهومی دیگر می­پردازد. به منظور بررسی ارتباط دو سطح استعارۀ مفهومی (استعاره‌های شباهت و استعاره‌های خاص) با عمل برگردان و میزان توجه مترجمان بدان، نمونه‌هایی از کتاب صحیفۀ سجّادیه و دو ترجمۀ مشهور و معاصر آن از موسوی­موسوی‌گرمارودی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
6. نقد ترجمۀ فارسی منتخب آثار جبران در کتاب «حمّام روح» بر پایۀ مدل نظری گارسس

زهره گرجی؛ رقیه رستم پور ملکی

دوره 11، شماره 24 ، بهار و تابستان 1400، صفحه 145-182

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2020.52589.1479

چکیده
  نقش زبان در یک متن ادبی، زیبایی‌آفرینی بوده و ترجمۀ ادبی نیز از این منظر از حساسیت ویژه­ای برخوردار است. در متن ادبی، مترجم نه تنها محتوا و پیام، بلکه آرایه­ها و صنایع ادبی را نیز باید به میزان مجاز و در قالبی که متن می­طلبد، وارد متن ترجمه کند. در میان نظریه­های نقد ترجمه، الگوی کارمن والرو گارسس (1994) به نقد ترجمۀ­ ادبی می­پردازد. ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
7. واکاوی دیدگاه‌های نقدی یوسف حسین بکّار دربارۀ ترجمه‌های عربی رباعیات خیام براساس نظریّۀ گرایش‌های ریخت‌شکنانۀ «آنتوان برمن»

زهرا باوندپوری؛ شهریار همّتی؛ تورج زینی وند؛ علی سلیمی

دوره 11، شماره 24 ، بهار و تابستان 1400، صفحه 183-216

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.48200.1432

چکیده
  یوسف حسین بکّار (1942- تاکنون) نویسنده، محقق و منتقد ادبی از جمله پژوهشگرانی است که به واسطۀ آگاهی از شیوه و فنون ترجمه، اقدام به نقد و بررسی ترجمه‌های عربی رباعیات خیام کرده است. در این راستا، پژوهش حاضر بر آن بوده است تا دیدگاه‌های نقدی وی پیرامون این ترجمه‌ها را براساس 7 مؤلّفه (عقلایی‌سازی، شفاف‌سازی، اطناب‌ کلام، غنایی‌زدایی‌کیفی، ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
8. بررسی استراتژی‌های به‌کار گرفته شده در دوبلۀ عربی تابوهای سریال مختارنامه

محدثه حدادی؛ علی نجفی ایوکی؛ محسن سیفی

دوره 11، شماره 24 ، بهار و تابستان 1400، صفحه 217-241

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.61862.1571

چکیده
  در همۀ زبان­های دنیا، واژگان و تعابیر دال بر مفهوم ناخوشایند و غیرمؤدبانه وجود دارد که در اصطلاح به آن‌ها «تابوهای زبانی» یا «دش‌واژه­ها» گفته می­شود که عموماً از کاربست آشکار و مستقیم آن خودداری می­شود. بررسی سریال مختارنامه، نشانگر کاربرد تعداد قابل توجهی از این تابوها است. در پرتو این مسأله آنچه برای نویسندگان ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
9. آسیب‌شناسی انتقال چندلایگی دلالتی در تعریب اشعار حافظ براساس نظریۀ تغییرات صوری کتفورد (بررسی موردی ترجمه‌های الشواربی و عباس زلیخه)

حسین محسنی؛ امین شیخ باقری

دوره 11، شماره 24 ، بهار و تابستان 1400، صفحه 243-270

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.61904.1572

چکیده
  ترجمه به عنوان یکی از ابزار برجستۀ انتقال فرهنگ­ها در میان ملل، عرصه­ای پرچالش در عرصۀ ادبیات تطبیقی به‌‌شمار می­آید. وجود لایه­های متعدد معنایی بین دلالت­های اصلی و مجازی واژگان شعری و ناآشنایی مترجمان با چرخش دلالتی بین الفاظ و معانی وارده در ابیات، مانع از انتقال صحیح افکار شاعر به خوانندگان در متون شعری می­شود. در ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
10. نقد ترجمۀ عربی عادل عبد المنعم سویلم از رمان «مدیر مدرسه» در پرتوی نظریۀ وینه و داربلینه

علی اکبر نورسیده؛ مسعود سلمانی حقیقی

دوره 11، شماره 24 ، بهار و تابستان 1400، صفحه 271-298

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.62692.1577

چکیده
  تحلیل و بررسی کیفیت ترجمه از دیرباز مورد توجه بوده است. برای نقد ترجمۀ متون از عربی به فارسی و برعکس شیوه‌های مختلفی از سوی نظریه‌پردازان و زبان‌شناسان مطرح شده است. یکی از روش‌های ارائه شده در حوزۀ نقد ترجمه، مدل وینه و داربلینه است. در این جستار به‌دنبال ارزیابی چگونگی ترجمۀ عادل عبدالمنعم سویلم براساس مدل وینه و داربلینه بودیم ...  بیشتر

مقاله پژوهشی ترجمه در زبان و ادبیات عربی
11. ناهنجاری‌های دستوری- معنایی از دیدگاه لارنس ونوتی در رابطه با دو ترجمۀ مهدی سرحدی و موسی اسوار از رمان عیسی إبن الإنسان

علی صیادانی؛ سامان رحیم خانی؛ سمیه آقامحمدی اهل ایمان

دوره 11، شماره 24 ، بهار و تابستان 1400، صفحه 299-327

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.62307.1574

چکیده
  یکی از الگوهای ارائه شده جهت تحقق ترجمه‌ای شفاف و برجسته به ویژه در حوزۀ مطالعات ترجمه، الگوی لارنس ونوتی (1995) است. وی ابتدا با طرح مؤلفه‌هایی تحت عنوان آشنایی‌زدایی و غرابت‌زدایی به چگونگی انتقال پیام در چارچوبی شفاف و واضح خاصه در شرایطی استثنائی می‌پردازد، سپس با در نظر گرفتن روابط فرهنگی- تاریخی و ساختاری میان دو زبان، اقدام ...  بیشتر

مقاله پژوهشی ترجمه در زبان و ادبیات عربی
12. نقد واژگانیِ ترجمۀ شیخ عبدالحق محدّث دهلوی از فتوح‌الغیب (با تکیه بر سطح معنایی- لغوی گارسس)

محمد بیدخونی؛ حسین آقاحسینی دهاقانی

دوره 11، شماره 24 ، بهار و تابستان 1400، صفحه 329-354

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.58127.1530

چکیده
  نقد واژگانی از جمله نقدهایی است که برای سنجش ترجمه‌های متون گوناگون به‌کار می‌رود. الگوی ارزیابی کیفیت ترجمۀ گارسس (1994) از جمله جامع‌ترین الگوهای ارائه شده در این نوع نقد است که به طور ریشه‌ای به ارزیابی کیفیت ترجمه می‌پردازد و بر اصلِ برابری میان متن مبدأ و مقصد در چهار سطح معنایی– لغوی، نحوی– صرفی، گفتمانی– نقشی و سبکی– ...  بیشتر