ابوالقاسم شابی میان رومانتیسم و سمبولیسم

حجت رسولی؛ سعید فروغی نیا

دوره 1، شماره 1 ، دی 1390، ، صفحه 1-26

چکیده
  ابوالقاسم شابی یکی از شاعران برجسته معاصر است که از وی به‌عنوان شاعری رومانتیسم یاد شده است و عموم ناقدان بر گرایش وی به مکتب رومانتیسم تأکید کرده‌اند؛ حال آنکه در اشعار وی رّدپایی از مکتب سمبولیسم نیز یافت می‌شود. اکنون این سؤال مطرح می‌شود که آیا شابی صرفاً شاعری است با گرایش‌های رومانتیسمی یا اینکه می‌توان او را پیرو مکتب سمبولیسم ...  بیشتر

استعاره‌های شناختی و تأثیر آن در ترجمة نهج‎البلاغه (مطالعة موردی خطبة جهاد در ترجمه‌های شهیدی و فیض‌الاسلام)

نعیمه پراندوجی؛ معصومه محتشم

دوره 8، شماره 18 ، شهریور 1397، ، صفحه 9-38

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2018.8932

چکیده
  محققان در این مقاله با بررسی استعاره‌های مفهومی در خطبة جهاد میان متن نهج‎البلاغه به عنوان متن مبدأ و دو ترجمة فارسی آن، از محمدجعفر شهیدی و علی‌نقی فیض‌الاسلام به عنوان متون مقصد، به‎ دنبال پاسخگویی به این پرسش‎ها هستند که چگونه تفاوت‌های فرهنگی بر ترجمة مفاهیم انتزاعی و یا تعابیر استعارة مفهومی اثر می‌گذارد؟ نقش مترجم ...  بیشتر

نقد و ارزیابی ترجمة محمد دشتی از نهج‌البلاغه براساس مدل گارسس (1994) (مطالعه موردی: ترجمة خطبه اول و حکمت‌های 1 تا 20)

مهین حاجی زاده؛ پروین فرهادی؛ رعنا فرهادی

دوره 9، شماره 21 ، دی 1398، ، صفحه 9-44

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2020.40522.1375

چکیده
  نهج‌البلاغه از منابع مهم و معتبر دینی است که از زمان تدوین آن تاکنون با اقبال صاحبان دانش و فضل روبه‌رو شده است و مترجمان متعددی با هدف تبیین و تشریح این شاهکار گرانقدر امیرالمؤمنین (ع) به ترجمۀ آن پرداخته‌اند. اما سؤال اینجا است که این ترجمه‌ها تا چه حد توانسته‌اند اعجاز، قدرت و گیرایی کلام امیر (ع) را به نحو احسن به جامعه فارسی‌زبان ...  بیشتر

چرخش نشانه‌های فرهنگی در سپهرنشانه‌ای، پیوستاری برای ترمیم گسست گفتمانی در ترجمۀ عبارت‌های تمثیلی با الگوگیری از نظریۀ رومان یاکوبسن و آلفرد شوتز (بررسی موردی ضرب‌المثل‌‌ها در ترجمه از عربی به فارسی)

جواد گرجامی

دوره 10، شماره 23 ، مهر 1399، ، صفحه 9-34

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2020.53350.1487

چکیده
  ترجمۀ ضرب­المثل­ها، ترجمه­ای فرهنگی است. در این میان، تفاوت نشانه­های فرهنگی زبان مبدأ و مقصد و متغیّرهای چندگانه آن‌ها، فرآیند ترجمۀ ضرب­المثل­ها را به یکی از اساسی­ترین چالش­های پیش ­روی مترجم تبدیل کرده است. نادیده گرفتن این مهم، نارسایی ترجمه و کارکرد ارتباطی آن را به دنبال داشته، به شکاف میان متن مبدأ و مخاطبین ...  بیشتر

نقدی بر ترجمة سورة بیّنة از طاهره صفّارزاده بر اساس الگوی انسجام

معصومه نعمتی قزوینی

دوره 3، شماره 9 ، دی 1392، ، صفحه 11-36

چکیده
  گرچه تاکنون نظریّه‌های گوناگونی دربارة میزان کارآمدی ترجمه در انتقال مفاهیم به وجود آمده، امّا تقریباً روش علمی متقن برای رسیدن به پاسخ دقیق و روشن این سؤال مطرح نشده است. با این حال، به نظر می‌رسد با به‌کارگیری برخی از نظریّه‌های جدید در حوزة تحلیل متن بتوان به پاسخ‌هایی درخور دست یافت. نظریّة جدید انسجام و پیوستگی هلیدی و حسن ...  بیشتر

نقد ترجمه‌های الهی قمشه‌ای، فولادوند و خرّمشاهی از قرآن بر اساس تجزیه بر آحاد واژگان (بررسی موردی واژه‌های ریب، ذبح و خشیة در سورة بقره)

رضا امانی

دوره 4، شماره 10 ، تیر 1393، ، صفحه 11-32

چکیده
  «تجزیه بر آحاد واژگان» روشی در معنی‌شناسی است که واژگان یک متن را ـ تا حدّ ممکن ـ به آحاد و اجزای معنایی سازندة آن تجزیه می‌کند تا از کنار هم گذاشتن آنها مفهوم دقیق و کامل واژه‌ها به دست آید. این روش معنایابی می‌تواند در فهم و توصیف تفاوت‌ها و مشابهت‌های معنایی واژه‌های قریب‌المعنی بسیار به کار آید. توجّه به آحاد معنایی واژگان ...  بیشتر

رویکرد خاصّ فرهنگ ایرانی در برگردان پاره‌ای از مفاهیم عربی

محمدرضا عزیزی

دوره 4، شماره 11 ، دی 1393، ، صفحه 11-28

چکیده
  هر فرهنگ، ویژگی‌ و رویکرد ویژة خود را نسبت به جهان پیرامون دارد و تفسیری که از پدیده‌ها نیز ارائه می‌کند، به دلایل گوناگون، متفاوت است. نوع نگاه و قریحة ایرانی، حتّی از فرهنگ‌های شرقی و مجاور نیز به کلّی متمایز است. از این رو، مفاهیم گرفته شده از فرهنگ و ادب عربی، در فضا و موقعیّت فرهنگی جدید به مرور تغییر می‌یابد و با روحیّات خاصّ ...  بیشتر

جمالیات فاعلیه الاغتراب فی البنیه الشعریه عند صلاح عبد الصبور و منو تشهر آتشی

علی اکبر احمدی

دوره 2، شماره 2 ، فروردین 1391، ، صفحه 11-28

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2012.6968

چکیده
  هدف هذه الدرسه الی تعزیز فکره الترابط بین التجربه الشعریه و الابداع الفنی التی تدعی ان الشکل الفنی و الاسلوب الابداعی لیسا الاتمظهرات لخفایسا المبسدع و انعکاسات لتغبذبات روحه و یاتی ذلک من خلال دراسه قضیه الاغتراب التی تحکم الفکر المعاصر و الوسط الفنی الحدیث و قد التخذت لتناول هده القضیه شاعرین من الادبین العربی و الفارسی هما صلاح ...  بیشتر

جایگاه ادبیات در آثار امام صادق علیه السلام

خلیل پروینی

دوره 2، شماره 3 ، تیر 1391، ، صفحه 11-34

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2012.6975

چکیده
  ادبیات فنی بیانی است که نویسنده می کوشد با استفاده از آنچه در صنعت شعر و نثر معروف و شناخته شده است در عواطف مخاطب اثر بگذارد. یقینا چنین فن بیانی باید دارای عناصری باشد تا ادبیات نامیده شود. عناصر متن ادبی را اندیشه، خیال، عاطفه و اسلوب تشکیل می دهند. عاطفه و خیال، مختص متن ادبی و اندیشه و اسلوب، میان متن ادبی و دیگر متون مشترک است. اگر ...  بیشتر

چالش های ترجمۀ شعر از عربی به فارسی (با بررسی اشعاری از نزار قبانی، بدر شاکر السیاب ونازک الملائکه)

عبدالعلی آل بویه لنگرودی

دوره 3، شماره 7 ، تیر 1392، ، صفحه 13-40

چکیده
  ترجمۀ شعر،  یکی از مهم­ترین مباحث در مطالعات ترجمه محسوب می­شود، و همواره مورد توجه و اهتمام صاحب­نظران بوده و هست. آمیختگی زبان شعر با احساس شاعر، و بهره­مندی آن از ابهام و پیچیدگی و وجود عناصری نظیر موسیقی، عاطفه و خیال، شعر را در مرتبۀ بالاتری از نثر قرار می­دهد. و به همان میزان بر اهمیت ترجمۀ آن می­افزاید. مترجمِ شعر ...  بیشتر

چالشهای ترجمه‌پذیری عناصر فرهنگی در رمان «اللّصّ والکلاب» نجیب محفوظ؛ مقایسة دو ترجمه با تکیه بر چارچوب نظری نیومارک

کبری روشنفکر؛ هادی نظری منظم؛ احمد حیدری

دوره 3، شماره 8 ، مهر 1392، ، صفحه 13-34

چکیده
  ترجمه یکی از مهم‌ترین مسائل فرهنگی معاصر است؛ زیرا وظیفة مترجم تنها جایگزینی الفاظ نیست، بلکه به عنوان یک میانجی، سعی در ایجاد نوعی هماهنگی بین فرهنگ ملّی و فرهنگ مبدأیی دارد که دارای عادات و رسوم خاصّ خود است. این مسأله کار مترجم را دشوار و مأموریّت او را با پیچیدگی همراه می‌سازد. نیومارک، دانشمند و نظریّه‌پرداز آمریکایی در حوزة ...  بیشتر

تحلیل کاربردهای فعل «کاد» در قرآن کریم با نگاهی به آرای مفسران (مطالعة مورد پژوهانه عبارت «أَکادُ أُخْفیها»)

علی سلیمی؛ شهریار همتی؛ محمدنبی احمدی

دوره 3، شماره 6 ، فروردین 1392، ، صفحه 13-28

چکیده
  مفسّران، عبارت «أَکادُ أُخْفیها‏» در سورة شریفة «طه» را به معانی مختلف تفسیر نموده­اند. برخی فعل «أکاد» در این آیه را به‌معنای «أرید» گرفته، عبارت را به‌معنای «می­خواهم پنهان کنم» ترجمه نموده­اند و حتی گاهی کاربرد فعل «کاد» را بیانگر شدت کتمان شمرده­اند. برخی دیگر برای حل مشکل، فعل «أخفیها» ...  بیشتر

تشاؤم «عبدالرحمن شکری» بین الظنّ و الواقع (دراسة و نقد)
دوره 2، شماره 4 ، مهر 1391، ، صفحه 24-11

چکیده
  کان عبدالرحمن شکری برهافة حسه و دقة نظره شاعرا کثر فی شعره ما یدل علی تشاؤمه و اشتهر الشاعر عند بعض الدارسین بهذه النظرة غیر أن الباحث المتأمل یجد فی أشعاره، الکثیر من الأبیات التی تبعث علی الأمل و تدعو إلی التفاؤل فی الحیاة لذا فإن تشاؤمه لیس مظلما قاتما بل إن هناک بروق أمل تظهر بین حین و آخر فی أشعاره حیث یعتقد الشاعر أن الانسان یمتاز ...  بیشتر

بررسی ترجمة خدیوجم از کتاب مع أبی‌العلاء فی سجنه بر مبنای بسندگی و پذیرفتگی در ترجمة متون ادبی

حمیدرضا حیدری؛ فاطمه کاظمی

دوره 7، شماره 17 ، مهر 1396، ، صفحه 30-9

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2017.8325

چکیده
  بررسی گرایش مترجم به هنجارهای متن مبدأ و یا هنجارهای متن مقصد از موضوعات مهم واساسی درمطالعات ترجمه است. ترجمه در حالت نخست به ترجمه بسنده و در حالت دیگر به ترجمه پذیرفته نامیده می‌شود. مترجم ادبی در فرایند ترجمه گاه بر اساس بسندگی و گاه بر مبنای پذیرفتگی عمل می‌کند. در این پژوهش بر آنیم بسندگی و پذیرفتگی را در ترجمه‌ای که مرحوم دکتر ...  بیشتر

ارزیابی کیفی ترجمة اصطلاحات حقوق مدنی در قرآن کریم

سیدرضا به آفرین؛ مسعود یزدانی مقدم؛ جعفر شریفی گلریز

دوره 9، شماره 20 ، شهریور 1398، ، صفحه 30-9

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2019.37653.1358

چکیده
  در ترجمة اصطلاحات حقوقی توجه به نکاتی مانند انتقال جنبه‌های معنایی، متنی و کاربردشناسی ضروری به نظر می‌رسد. بخشی از متون مقدس، مانند قرآن کریم، حاوی دستورهایی است که غالباً بار حقوقی دارند و از آنجا که این گونه دستورها می‌توانند منشاء برخی سوء‌برداشت‌ها از سوی خوانندگان شوند، لذا در ترجمة آن‌ها باید دقت فراوانی کرد. از جمله مهم‌ترین ...  بیشتر

نقدی بر انتخاب‌های واژگانی محمد دشتی در ترجمة نهج‌البلاغه از منظر سطح معنایی ـ لغوی گارسس

محمد رحیمی خویگانی؛ عسگر علی کرمی؛ حمید باقری دهبارز

دوره 8، شماره 19 ، دی 1397، ، صفحه 32-9

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2019.35305.1340

چکیده
  این پژوهش در نظر دارد تا انتخاب‌های واژگانی ترجمة محمد دشتی از نهج‌البلاغه امام علی(ع) را بر اساس سطح معنایی ـ لغوی الگوی ارزیابی ترجمة گارسس بررسی و نقد نماید. برای این منظور، ابتدا سطح معنایی لغوی گارسس در حیطة ارزیابی ترجمه توضیح داده می‌شود و آنگاه با کمک نمونه‌گیری تصادفی، نمونه‌های قابل کاربست این نظریه به عنوان داده‌های ...  بیشتر

شگرد ساده‌سازی وتابوهای فرهنگی در برگردان‌های مرعشی‌پور از رمان‌های راه و کوچه مدق نجیب محفوظ

فرامرز میرزایی؛ محمد راسخ مهند؛ سید اسماعیل قاسمی موسوی

دوره 5، شماره 13 ، دی 1394، ، صفحه 34-11

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2015.2432

چکیده
  ساده‌سازی (Simplification) از همگانی‌های ترجمه است که در آن مترجم با بهره‌مندی از شگردهای ویژه، زبان ترجمه را ساده و روان می‌کند. از نظر بیکر، این ویژگی گرایش به ساده ‌کردن مسائل برای خواننده و نیز گرایش به انتخاب یک تفسیر و پیشگیری از دیگر تفاسیر است. در این حالت، مترجم سطح وضوح را با از بین بردن ابهام‌ها بالاتر می‌برد. در این مقاله، با ...  بیشتر

بررسی تأثیر هزارویک‌شب بر پیشگامان هنر نمایش نوین عربی

غلامعباس رضایی هفتادر؛ زینب قاسمی اصل

دوره 2، شماره 5 ، دی 1391، ، صفحه 38-13

چکیده
  با توجه به تأثیرگذاری شگرف هزارویک‌شب بر عرصه‌های مختلف ادبی و فرهنگی ملل جهان، این پژوهش با هدف بررسی نقش هزارویک‌شب در شکوفایی نمایش نوین عربی، نزد پیشگامان این هنر صورت گرفت. بدین‌منظور پس از بررسی ریشه‏ها و خاستگاه‏های نمایش و شکل‌های مختلف هنرهای دراماتیک در کشورهای عربی، به معرفی هزارویک‌شب و قابلیت‏های نمایشی آن ...  بیشتر

تعادل واژگانی و اهمیّت آن در فهم دقیق متن (موردکاوی پنج ترجمۀ فارسی از خطبه‌های نهج‌البلاغه)

سید مهدی مسبوق؛ مرتضی قائمی؛ رسول فتحی مظفری

دوره 5، شماره 12 ، شهریور 1394، ، صفحه 40-13

چکیده
  یکی از مهم‌ترین مسائل مورد توجّه در فرایند ترجمه، دستیابی به تعادل و برابری در ترجمه است که از طریق مطالعۀ جنبه‌های مختلف زبان مبدأ صورت می‌پذیرد و یکی از مهم‌ترین زمینه‌های مورد پژوهش در تعادل ترجمه‌ای، برابری واژگانی است. هرچند این امر به شکل کامل در بین دو زبان مبدأ و مقصد، به علّت امکانات زبانی مختلف، قابل دستیابی نیست، امّا ...  بیشتر

کارکرد نشانه‌های تأکید در زبان عربی معاصر و معادل‌یابی آن در زبان فارسی (با تکیّه بر ترجمه ی کتاب الأیّام طه حسین و مقدّمة للشِّعر)

عبدالعلی آل بویه لنگرودی؛ سریه شیخی قلات

دوره 6، شماره 14 ، فروردین 1395، ، صفحه 40-13

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2016.5027

چکیده
  زبان مجموعه‌ای از نشانه‌هاست که برای پیام‌رسانی به کار می‌رود. برای آنکه این پیام‌ها میان فرستنده و گیرنده به‌راحتی انتقال یابد، گاهی با نشانه‌هایی همراه می‌گردد تا گیرنده همان پیامی را دریابد که مورد نظر فرستنده است. یکی از این نشانه‌ها در زبان عربی و فارسی، «تأکید یا توکید» نامید می‌شود و بر اساس نقش‌های ششگانه‌ای که ...  بیشتر

میراث‌گرایی در شعر مهدی اخوان ثالث و أمل دُنقُل

محمد هادی مرادی؛ جواد عبدرویانی

دوره 1، شماره 1 ، دی 1390، ، صفحه 27-50

چکیده
  مهدی اخوان ثالث کار خود را در آغاز دوره‌ی نوگرایی با سرودن شعر به سبک خراسانی آغاز کرد، اما خیلی زود راه نیما را پیدا کرد و به‌عنوان یکی از وفادارترین یاران وی باقی ماند. أمل دنقل، شاعر ملی‌گرای مصری، در سال 1940 (1319 ه.ش) در "قنا" به دنیا آمد. او که در عصر رؤیاهای تعصبگرایانه‌ی عربی مصر می‌زیست، به شاعر اعتراض مشهور است. دل‌بستگی اخوان ...  بیشتر

شیوه‌های برابریابی واژگانی، ساختاری و بافتاری در ترجمة داستان از عربی به فارسی (برپایة نمونه‌هایی از داستان‌های نجیب محفوظ)

حسین شمس آبادی؛ فرشته أفضلی

دوره 3، شماره 6 ، فروردین 1392، ، صفحه 29-48

چکیده
  زبان‌های گوناگون نظام‌های همسانی ندارند و هر زبان خود عناصر واژگانی، ساختارهای دستوری، ترکیب‌ها و اصطلاحات ویژه‌ای دارد، از این‌رو، گاهی ناگزیر می‌شویم برخی از ساختارهای واژگانی و دستوری متن مبدأ را تغییر دهیم تا در زبان مقصد، فهمیدنی و آشنا باشند. یکی از اصول مهمی که در ترجمۀ متون داستانی بیان می‌شود، برابریابی‌های واژگانی، ...  بیشتر

گونه‌شناسی چالش‌ها و جایگاه ترجمة ماشینی از عربی به فارسی

علیرضا نظری

دوره 4، شماره 11 ، دی 1393، ، صفحه 29-56

چکیده
  واگذاری امور انسانی به ماشین را شاید بتوان یکی از ویژگی‌های متمایز عصر جدید دانست؛ دوره‌ای که انسان بیش از پیش با ابداع‌ها و اختراع‌های گسترده، هرچه بیشتر به دنبال رفع دشواری‌های پیش روی زندگی، نیازهای بشر و واگذاری آن به دستگاه‌هایی است که میزان بهره‌وری آنها به مراتب بالاتر و دقیق‌تر از انسان است. امّا بلندپروازی بشر به حدّی ...  بیشتر

دراسه عنصری الشخصیه و الزمن فی روایه البحث عن ولید مسعود لجبرا ابراهیم جبرا

رقیه رستم پور

دوره 2، شماره 2 ، فروردین 1391، ، صفحه 29-44

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2012.6969

چکیده
  تشمل آرا جبرا النقدیه علی عناصر الروایه و یما ان روایه البحث عن ولید مسعود نموذج من روایاته التی تمثاز بقوه عناصرها، هذا جاء البحث لیلقی الضوء علی آراء جبرا ابراهیم جبرا فی عنصری الشخصیه و الزمن معتمدا علی المنهج الوصفی التحلیلی المتعرف علی ابداعه النقدی و مدی تطبیق آرائه عن الشخصیه و الزمن فی هذه الروایه.  بیشتر

هنجارگریزی معنایی در قصیدة «رَحَلَ النَّهَار» بدر شاکر السیّاب

محمد ابراهیم خلیفه شوشتری؛ جواد ماستری فراهانی

دوره 4، شماره 10 ، تیر 1393، ، صفحه 33-60

چکیده
  هنجارگریزی، بحثی در نقد صورتگرا و یکی از نظریّه‌های ادبی معاصر است که مبنای آن بر پایة علم بلاغت استوار می‌باشد. در رویکردهای جدید زبان‌شناختی، نظریّه‌پردازان معاصر هنجارگریزی را ابزار شعرآفرینی معرّفی کرده‌اند و برای آن انواع گوناگونی برشمرده‌اند. در این ‌میان، هنجارگریزی معنایی بیش از همه در عرصة شعر بازخورد دارد. شاعر با ...  بیشتر