ترجمه در زبان و ادبیات عربی
نقد ترجمه سبک «چند زبانی» رمان در سه برگردان فارسی از رمان «پست شبانه»

فاطمه اکبری زاده؛ یسرا شادمان

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.63765.1581

چکیده
  بر اساس نظریه باختین؛ رمان به عنوان نوع ادبی، متناسب با روح عصر و جامعه بشری، دارای روابط مکالمه‌‌گون در ابعاد زبانی است. رمان تصویری گفتگومند، حاصل درهم‌تنیدگی زبان‌های برآمده از شخصیت‌هاست؛ که هرکدام با جهان‌بینی‌، سطح اجتماعی و فرهنگی مختلف، در رمان حضور داشته و در تعامل باهم هستند. رمان «پست شبانه» در دنیایی چندآوا، ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
واکاوی ترجمه اصطلاحات بر پایه صافی فرهنگی (موردپژوهی: ترجمه عربی سلیم عبدالأمیر حمدان از رمان‌های شازده احتجاب و آینه‌های دردار هوشنگ گلشیری)

علیرضا عرب‌عامری؛ فرشته افضلی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.65060.1595

چکیده
  The model of critical analysis of translation, which redefines translation based on the concept of "refinement", is fundamentally based on Halliday's theory of the Systemic Functional Linguistics (1978), and filters a communicational event linguistically, culturally and ideologically. In particular, whenever a translator feels the need to apply cultural filtering, one can expect the result of his or her work to be relatively an acceptable translation. The present study descriptively - analytically seeks to evaluate the application of cultural filter in the Arabic translation of the ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
شگردهای ترجمه از عربی به فارسی در گلستان سعدی و بهارستان جامی بر اساس رویکرد مقصدگرا

عبدالباسط عرب یوسف آبادی؛ اویس محمدی؛ فایزه عرب یوسف آبادی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 05 اردیبهشت 1401

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.66817.1611

چکیده
  گلستان سعدی و بهارستان جامی آثار منثوری به زبان فارسی است که به دلیل تبحر نویسندگان این دو اثر به زبان عربی و فارسی و برخورداری از دانش بلاغی و زبانی، در ترجمة عبارات عربی موجود در این دو کتاب از شگردهای قابل توجهی استفاده شده‌است. در این پژوهش بر مبنای رویکرد مقصدگرا در ترجمه، عبارات ترجمه‌شدة عربی در آثار مذکور بررسی شده‌است. اساس ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
برابریابی‌های تشبیه و صفات مرکب در ترجمه خطبه‌ها و نامه‌های نهج‌البلاغه بر اساس الگوی بومی‌گزینی پیرینی (مطالعه موردی: ترجمه بهرامپور)

علی صیادانی؛ یزدان حیدرپور

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 05 اردیبهشت 1401

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.65424.1598

چکیده
  از مهم‌ترین مباحثی که در ترجمه متون دینی و ادبی، مترجم را به چالش می‌کشاند بحث برگردان و برابر یابی‌های آرایه‌های ادبی است. در این بحث واکاوی دو مقوله ترجمه تشبیه و صفات مرکب از اهمیت خاصی برخوردار است. بیشتر چالش‌ها و مشکلات مترجمان در ترجمه چنین آرایه‌هایی به جهت تفاوت‌های نوع شناختی و فرهنگی بین دو زبان است. مترجم می‌تواند با ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
همسنجی ترجمه کنش‌های‌گفتاری سوره مریم ( با تکیه بر ترجمه‌های الهی قمشه‌ای، فولادوند، خرمشاهی، صفارزاده و مکارم شیرازی)

سودابه ابراهیمی؛ روح الله صیادی نژاد؛ علی نجفی ایوکی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 اردیبهشت 1401

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.60802.1559

چکیده
  Language is a translation of imagination and mental concepts, so the connection between language and translation is an irrefutable fact. Applicability as a sub branches of morphology study some of speeches inside context. Speech act is one of the most important applicability concepts that is relevant to kind of speech analyze, due to speech is a series of speech act because of the importance of this topic writers wants to compare the translation of speech acts in Maryam Surah based on translations of 5 different translators, Ghomshei, Khorramshahi, Fouladvand, Saffarzadeh and Makarem shirazi by ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
مطالعه‌ای آسیب‌شناسانه در چالش‌های ترجمه همزمان سیاسی؛ (مطالعه موردی سخنرانی سید حسن نصرالله)

سجاد اسماعیلی؛ محمدرضا کشاورز

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 اردیبهشت 1401

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.65699.1602

چکیده
  امروزه به‌دلیل گسترش روابط میان کشورها، اهمیت منطقه‌ی خاورمیانه در عرصه بین الملل، هم‌ مرز بودن کشور ایران با برخی از کشورهای عربی و نیز ایجاد روابط و گفت‌وگوهای دوستانه با آنها، ترجمه‌ی همزمان از عربی به فارسی و بالعکس دارای اهمیت ویژه‌ای است. بر همین اساس، مترجم همزمان عربی می‌بایست علاوه بر تسلط در زمینه های مختلف سیاسی، اقتصادی، ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
اخلاق حرفه ای، پیش نیازها و محدودیت های مترجم (فرهنگ و فن و بافت بر اساس کتاب اسس و قواعد فن الترجمه از حسام الدین مصطفی)

فاطمه دینی؛ جواد اصغری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 تیر 1401

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.68352.1628

چکیده
  هر حرفه‌ای قوانین و محدوده‌ها و محدودیت‌های خاص خود را دارد و باید برای هر حرفه، مرزها و قوانین آن را مشخص کرد. رعایت استانداردها و ارزش‌ها و محدودیت‌های هر رشته را می‌توان تحت عنوان اخلاق حرفه‌ای آن رشته تعریف کرد. به دلیل، جایگاه ویژه‌ای که مترجم در جریان ترجمه دارد، مقاله‌ی حاضر کوشیده‌ است ضمن بهره‌گیری از روش توصیفى- تحلیلى ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
بررسی موسیقی بیرونی در کتاب دیوان حافظ بالعربیة شعراً، ترجمه نادر نظام طهرانی (با تکیه بر 20 غزل نخست)

محمدرضا عزیزی؛ عباس واعظ زاده

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 9-31

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.62679.1576

چکیده
  دیوان حافظ بالعربیة شعراً برگردانی منظوم از 490 غزل حافظ شیرازی است. این پژوهش در نظر دارد موسیقی بیرونی یا همان وزن عروضی این ترجمه را با تکیه بر ظرافت­های عروض فارسی و عربی بررسی کند. عواملی مانند نوع اوزان، تفاوت شمار ارکان عروضی، تغییر وزن، ضرورت­های شعری، زحافات و افزودن یا کاستن واژه­ها به دلایل عروضی، نقد و ارزیابی شد. به ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
شیوه معنایابی واژگان قرآنی و نقد ترجمه‌های فارسی معاصر (مطالعه موردی: واژه شری)

کاوس روحی برندق؛ محسن فریادرس؛ علی نامداری خلیل آباد

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 33-65

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.64936.1593

چکیده
  «مفردات­پژوهی» قرآنی به­عنوان یکی از مسائل بسیار مهم، همواره مورد اهتمام قرآن‌پژوهان بوده است. از آنجا که «روشی» مناسب در تبیین این مسأله وجود ندارد، غالباً معادل‌پژوهی با چالش‌هایی از جمله عدم دقت در معنایابی، ناقص بودن مفهوم و... روبه‌رو بوده است؛ از این­ رو، ارائة روش منسجم، کامل و منطقی برای این امر ضروری است. ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
جدل موسیقی و بیان در ترجمۀ شعر کلاسیک عربی به شعر کلاسیک فارسی

حسام حاج مومن

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 67-97

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.67229.1615

چکیده
  این مقاله با تمرکز بر ترجمۀ شعر کلاسیک عربی به شعر کلاسیک فارسی، تأثیرات متقابلی را بررسی می‌کند که در این نوع ترجمه میان ساخت بیانی و ساخت موسیقایی شعر جریان می­یابد تا در نهایت محصول ترجمه، هم مضمون شعر عربی را منتقل کند و هم شکل شعری کلاسیک خود را شبیه­سازی کند. پرسش­ها از این قرارند که در این نوع ترجمه تعامل میان ساخت بیانی ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
آسیب‌شناسی فرآیند واژه‌گزینی درجات نظامی در واژه‌نامه‌های عربی

فاطمه زارعی؛ علی افضلی؛ شهریار نیازی

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 99-124

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.67569.1620

چکیده
  از جمله معضلات پیش روی مترجمان، تطبیق درجات نظامی است و دشواری کار مترجم زمانی دو چندان می‌شود که تعداد درجات نظامی زبان مبدأ و مقصد یکسان نباشد؛ در نتیجه این اصطلاحات در یکی از دو زبان بدون معادل باقی می‌ماند؛ زیرا تفاوت‌هایی در ساختار نظامی نیروهای مسلح کشورها به چشم می‌خورد که نادیده انگاشتن آن می‌تواند مشکلاتی را برای مترجمان ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
بررسی برگردان تقابل های معنایی غزل های حافظ در ترجمه علی عباس زلیخه

اویس محمدی؛ لاچن علاقی؛ محمد مهدی طاهری

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 125-148

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.66124.1604

چکیده
  زبان شعر حافظ بسیار ظریف و رمزآلود است. در غزل­های او واژگان با دقت و ذوق زیبایی­شناسانة سرشاری انتخاب شده­اند؛ به نحوی که تمامی واژگان به نوعی با هم پیوند دارند و درهم تنیده­اند. یکی از ویژگی­های زبانی حافظ، هم­آوری واژگان متقابل با یکدیگر است. واژگان متقابل بیت­های حافظ نه تنها با یکدیگر پیوندهای معنایی آشکار و نهان دارند ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
کاربست نظریه نیومارک در انتقال واحد فرهنگ در ترجمه رمان عربی

اکرم مدنی؛ جواد اصغری

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 149-177

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.67036.1614

چکیده
  پژوهش حاضر با تکیه بر چارچوب نظری نیومارک، کیفیت انتقال واحد فرهنگ و عملکرد مترجمان را در ترجمة رمان‌های میرامار، زقاق المدق و ثرثرة فوق النیل از نجیب محفوظ، موسم الهجرة الی الشمال و عرس الزین از الطیب صالح و دروز بلغراد از ربیع جابر، مورد واکاوی قرار داده است تا میزان تطابق ترجمه‌ را با مؤلفه‌های این نظریه بسنجد. پس از بررسی و تطابق ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
کاوشی در ترجمه عربی مؤلفه‌های فرهنگی رمان «خریدار عشق» براساس نظریه نیومارک

زهرا سلیمی؛ سجاد اسماعیلی؛ علیرضا شیخی

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 199-224

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.64273.1585

چکیده
  عناصر فرهنگی به عنوان یکی از اجزای مهم هر متن، نقش مهمی در انتقال و القای مفاهیم اصلی به خواننده دارند. درک و دریافت این مفاهیم، دغدغه اصلی مترجمان متون مختلف است. بنابراین، مترجم می‌تواند با بهره‌گیری از معادل‌های دقیق فرهنگی، معنای متن و افزون بر آن حالات و احساسات نویسنده را نیز به مخاطب منتقل کند. در همین راستا، جستار حاضر بر ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
واکاوی ترجمه ساختارهای نحوی نشاندار و بی‌نشان در ترجمه موسوی گرمارودی از خطبه جهاد براساس نظریه لمبرکت

حامد صدقی؛ سید عدنان اشکوری؛ سعداللّه همایونی؛ زهرا مهدوی مهر

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 225-283

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.67405.1619

چکیده
  ساختِ اطلاع و نشانداری از مباحث مهم در زبان­شناسی نقش‌گرا به‌شمار می­آید که توجه نظریه­پردازان ترجمه را به خود جلب کرده ­است. از جمله ساختارهای نحوی نشاندار، مبتداسازی وکانونی­سازی است که در آن‌ها سازة مبتدا وکانون از جایگاه اصلی خود در جمله خارج شده و در جایگاه دیگر مثلاً ابتدای جمله قرار می­گیرند. از آنجا که از منظر ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
ارزیابی ترجمه مجموعه «تولدی دیگر» فروغ فرخزاد برمبنای نظریه تغییرات صوری کتفورد (موردپژوهی مقایسه ترجمه عبدالمنعم و العطار)

علی اصغر شهبازی

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 249-283

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.67359.1617

چکیده
  ترجمة متون ادبی به طور عام و برگردان شعر به طور خاص، ناگزیر از انجام تغییر است که در بخش­های مختلف واژگانی، ساختاری، بلاغی و گفتمانی متن روی می­دهد. فرآیند تعدیل، غالباً ناشی از تصمیم آگاهانه مترجم بوده و به ماهیت زبان مقصد بازمی­گردد. یکی از نظریات برجسته در این حوزه، نظریة جی. سی کتفورد (1965) است که در دو گروه کلی و چهار زیرشاخه، ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
نقد و بررسی کاربست نظریه نایدا در ارزیابی ترجمه‌های قرآن

انسیه سادات هاشمی

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 285-309

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.67806.1625

چکیده
  نزدیک به یک دهه است که نظریات ترجمه به ارزیابی ترجمه‌های قرآن راه پیدا کرده‌اند. هدف از انتخاب چارچوب نظری برای پژوهش، نظام‌مند شدن نقد و بررسی است تا از نقدهای پراکنده و سلیقه‌ای اجتناب شود، اما دیده می‌شود که در مواردی ناقدان از چارچوب نظریه خارج شده‌اند و یا فهم نادرستی از نظریه داشته‌اند و مطابق آن فهم نادرست به نقد ترجمه پرداخته‌اند. ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
واکاوی ترجمه صوت واژه ها از فارسی به عربی (بررسی موردی، ترجمه رمان درازنای شب از جمال میرصادقی)

خسرو جانقربان؛ علی بشیری

دوره 11، شماره 25 ، مهر 1400، ، صفحه 311-336

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2022.67618.1627

چکیده
  پیوند میان زبان فارسی و عربی دیرزمانی است که برقرار شده و تعامل و تداخل فرهنگ­ها به اوج خود رسیده ­است. ابزار ترجمه یکی از اسباب بده و بستان این تعاملات فرهنگی و هدف اصلی این بوده که چگونه یک پیام با کمترین خدشه از یک زبان مبدأ به زبان مقصد انتقال یابد. در واژگان پیام­رسان زبان مبدأ، صوت­واژه­ها حامل­هایی هستند که احساسات ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
ناهنجاری‌های دستوری- معنایی از دیدگاه لارنس ونوتی در رابطه با دو ترجمۀ مهدی سرحدی و موسی اسوار از رمان عیسی إبن الإنسان

علی صیادانی؛ سامان رحیم خانی؛ سمیه آقامحمدی اهل ایمان

دوره 11، شماره 24 ، فروردین 1400، ، صفحه 299-327

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.62307.1574

چکیده
  یکی از الگوهای ارائه شده جهت تحقق ترجمه‌ای شفاف و برجسته به ویژه در حوزۀ مطالعات ترجمه، الگوی لارنس ونوتی (1995) است. وی ابتدا با طرح مؤلفه‌هایی تحت عنوان آشنایی‌زدایی و غرابت‌زدایی به چگونگی انتقال پیام در چارچوبی شفاف و واضح خاصه در شرایطی استثنائی می‌پردازد، سپس با در نظر گرفتن روابط فرهنگی- تاریخی و ساختاری میان دو زبان، اقدام ...  بیشتر

ترجمه در زبان و ادبیات عربی
نقد واژگانیِ ترجمۀ شیخ عبدالحق محدّث دهلوی از فتوح‌الغیب (با تکیه بر سطح معنایی- لغوی گارسس)

محمد بیدخونی؛ حسین آقاحسینی دهاقانی

دوره 11، شماره 24 ، فروردین 1400، ، صفحه 329-354

http://dx.doi.org/10.22054/rctall.2021.58127.1530

چکیده
  نقد واژگانی از جمله نقدهایی است که برای سنجش ترجمه‌های متون گوناگون به‌کار می‌رود. الگوی ارزیابی کیفیت ترجمۀ گارسس (1994) از جمله جامع‌ترین الگوهای ارائه شده در این نوع نقد است که به طور ریشه‌ای به ارزیابی کیفیت ترجمه می‌پردازد و بر اصلِ برابری میان متن مبدأ و مقصد در چهار سطح معنایی– لغوی، نحوی– صرفی، گفتمانی– نقشی و سبکی– ...  بیشتر